78 Share

Dilimiz Nasıl Tat Alır

Furkan Altunsoybir yıl önce



En sevdiğiniz yiyeceklerin neden bu kadar güzel olduğunu merak ettiniz mi? Simitlerin tuzluluğunu ve dondurmanın tatlılığını takdir etmenize izin verdiği için damak tadınıza teşekkür edebilirsiniz.

5 temel tat kategorisi vardır. Bunlar; tatlı, tuzlu, umami, acı ve ekşi. Bu beş temel kategori tükettiğimiz tüm besinleri tarif etmeye çoğunlukla yeterlidir.

Tat tomurcukları, dilinizde bulunan duyusal organlardır ve tatlı, tuzlu, ekşi ve acı tatları deneyimlemenize izin verir. Damak tadınız tam olarak nasıl çalışır? Bu sorunun cevabını dilinizi çıkarıp aynaya bakarak bulabilirsiniz.

Aynaya baktığınızda dilinizdeki o tomurcukları görmüşsünüzdür. Bunlara papilla denir ve çoğunda tat tomurcukları bulunur. Tat tomurcukları, mikrovillus adı verilen çok hassas mikroskopik kıllara sahiptir. Bu minik kıllar beyine bir şeyin nasıl tadı olduğuyla ilgili mesajlar gönderir, bu yüzden tatlı, ekşi, acı veya tuzlu olup olmadığını bilirsiniz.

Gastronomi dünyası, farklı farklı keşiflerin, kimi zamanda tesadüflerin temeline dayanıyor. İnsan anatomisine kodlanmış 4 temel tat var diye biliyorduk örneğin yıllardır. Tatları, küçük yaşlardan itibaren acı, tatlı, ekşi ve tuzlu diyerek sıraladık.

Ama arada kaçırdığımız bir tat oldu. Keşifler ve yeni denemeler sırasında beşinci tat ortaya çıktı. Kendisi en bilinmeyen duyuları uyaran, yediğimiz lezzetleri kat ve kat güzel kılan umami. İçtiğiniz yeşil çaydan, yediğiniz soya soslu birçok şey umami.

Umami, neurotirasmitter olarak olarak bir amino asitin ürünü aslında. Glutamat denen, birçok sebzenin ve meyve bulunan bu amino asit, umamiyi oluşturuyor. Glutamat maddesi ısıya maruz kaldığında (eti pişirdiğinizde, sebzeleri sotelediğinizde vb) ortaya L-glutamat yani glutamik asit çıkıyor. Bu da yediğiniz şeylerin size daha lezzetli gelmesini sağlıyor.

Umaminin tadına gelecek olursak, onu tanımlaması biraz zor aslında. Kendi başına bir tadı yok, doğru aromaların bir araya gelmesiyle oluşuyor. Bu yüzden diğerlerinden ayrılıyor. Yine de tanımlayacak olursak ağızda kalan, boğazda bile hafif bir tat bırakan bir lezzete sahip. Ağızda hafif sulanmaya neden oluyor, dilin üzerinde hafif tüylü bir tat bıraktığı için de boğazı uyarıyor.

Ortalama bir insanın yaklaşık 10.000 tat tomurcuğu vardır ve her 2 haftada bir değiştirilir. Ancak bir kişi yaşlandıkça, bu tat hücrelerinin bazıları değiştirilemez. Yaşlı bir insanın ise sadece 5.000 tat tomurcuğu vardır. Bu nedenle bazı gıdalar gençlere yetişkinlerden daha güçlü tat verebilir. Ayrıca sigara içmek bir kişinin sahip olduğu tat tomurcuklarının sayısını azaltabilir.

Ancak tat tomurcuklarına en sevdiğiniz tatlar için tüm şükranınızı vermeden önce, burnunuza da,teşekkür etmek önemlidir. Burnun en üst kısmındaki koku alma reseptörleri, koklamanıza yardımcı olan özel hücreler içerir. Beyne mesaj gönderiyorlar.

Bu konuda burnunuz şöyle çalışır: Çiğnerken, yiyecek hemen burnunuza giren kimyasalları serbest bırakır. Bu kimyasallar burun içindeki koku alma reseptörlerini tetikler. Lezzet tomurcuklarınızla birlikte çalışarak beyine her şeyi anlatarak o lezzetli pizza diliminin gerçek lezzetini alırsınız.

Burnunuz soğuk olduğunda veya alerji olduğunuzda burnunuz tıkalı olur ve bu durumda lezzetleri az algılayabilirsiniz. Çünkü burnunuzun üst kısmı, koku alma reseptörlerini tetikleyen (beyni bilgilendiren ve lezzet hissi yaratan) kimyasalları almak için net değildir.

Bir dahaki sefere yediğinizde burnunuzu tutmayı deneyin. Tat alma tomurcuklarınızın beyninize ne yediğiniz hakkında bir şeyler söyleyemediğini fark edeceksiniz  

Bir dahaki sefere bir elmayı doğradığınızda veya bir çorba karıştırdığınızda, dilinize ve burnunuza teşekkür edin! Onlar olmasaydı, hayatın hiçbir tadı olmazdı.

Kaynak:

https://kidshealth.org/en/kids/taste-buds.html#:~:text=Taste%20buds%20are%20sensory%20organs,salty%2C%20sour%2C%20and%20bitter.&text=Well%2C%20stick%20out%20your%20tongue,of%20them%20contain%20taste%20buds.

Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

0

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar