79 Share

Gaslighting

Furkan Altunsoybir yıl önce



Gaslighting, bir psikolojik manipülasyon ve taciz yöntemidir. Bu psikolojik işkencede amaç karşı tarafı kendinden şüphe ettirmek ve psikolojisini bozarak kendine bağımlı hale getirmektir. Bu yöntemi kullanan insanlar ise genellikle narsistik ve psikopat özelliklere sahip insanlar oluyor.

Gaslighting terimi 1944 yapımı gaslighting(gaz lambası) adlı bir Amerikan psikolojik gerilim filminden geliyor. Filmde aynı evde yaşayan bir çift var ve evlerinin aydınlatması için gaz lambası kullanıyorlar. Erkek karakter her gece gaz lambasının ışığını biraz azaltıyor ve gaz lambalarının titremesini sağlıyor. Bu duruma ilk başlarda “acaba gaz lambası evi artık yeterince aydınlatmıyor mu?”, “Işık neden yanıp sönüyor” diye karşılık veren kadın karaktere, erkek oyuncu ise her defasında “böyle bir şey olmuyor, bunların hepsi aklında kurduğun şeyler, sen delirmeye başladın, garip şeyler düşünüyorsun, saçmalıyorsun” gibi sözler söyleyerek kadının psikolojisini bozmak için, onu kendinden şüphe ettirerek gerçeklikten saptırmaya çalışıyor.

Bu duruma bir örnek olarak diyelim ki karşı tarafınızdaki birisi sizi durmadan aşağılayıp size hakaret ediyor. Örneğin size karşı kafan çalışmıyor, şişmansın, çirkinsin, anlayışsızsın gibi birçok sözlü hakaretler ediyor. Bir süre sonra sizde kendinizi bu hakaretlere karşı korumak isteyip kendinizi savunuyorsunuz. Size şişmansın dediğinde sizde “Sen sözlerinle beni kırıyorsun” gibi karşılıklar verdiğinizde karşı taraf sizden özür dilemek yerine konuyu daha da irdeleyip, Sen o kadar kötü ve anlayışsızınki senin sağlığını düşünmeme bile saygısızlık ediyorsun. Sen hem şişman hem anlayışsız hem de aptalsın diyerek savunmanıza bile sert bir şekilde karşılık veriyor. Siz de bu durumda bana hakaret ederken bile meğer benim iyiliğimi düşünüyormuş gibi düşüncelere dalabiliyorsunuz.

Bu duruma insanlar nasıl düşüyor demeyin çünkü genel olarak insanlar yakın çevrelerinden bu davranışlara maruz kalıyorlar ve bir süre sonrada sık sık duyduğu bu düşüncelere inanma eğilimi gösteriyorlar. Karşı taraf kendinden o kadar emin konuşur ki siz bir süre sonra kendinizden şüphe edersiniz.

Kendinizde Gaslighting olduğunuzu nasıl anlarsınız?

Bu manipüle yöntemini kullanan kişilerin söyledikleri ve yaptıkları çoğu zaman bir birini tutmaz. Örneğin sözde sizi çok düşünen sizin sağlığınız için sözler sarf ederken icraatlerinde sizi manipüle etmek vardır.

Yine size, başkalarının da sizin yanlış yaptığınızı düşündüklerini söyleyebilirler. Örneğin bak Ahmet’te, Ayşe’de senin çok takıntılı olduğunu söylüyor gibi.

Eğer bir kişinin size böyle bir durumla karşı koyduğunu anlamak istiyorsanız o kişinin sizin hayatınızda neleri değiştirdiğini anlamaya çalışın. O kişiden önce hayatınız nasıldı, nasıl hissediyordunuz gibi soruları kendinize sorun.

Gaslighting’e çok uzun süre maruz kalan insanların özgüvenleri çok ciddi bir şekilde düşer. Tek başlarına kararlar bile veremezler.

Aşağıdaki listeye bir göz atın. Listenin herhangi bir bölümü size hitap ediyorsa, bir gaslighting ilişkisine dâhil olabilirsiniz ve daha fazlasını aramanız gerekebilir.

Günde birçok kez Kendinize, "Ben çok mu hassasım?" diye soruyorsanız

İlişkide sık sık kafanız karışık ve hatta çılgın hissediyorsunuz.

Hep özür diliyorsunuz.

Neden daha mutlu olmadığını anlayamazsın.

Partnerinizin davranışları için sık sık bahaneler uyduruyorsunuz.

Bir şeyin yanlış olduğunu biliyorsun ama ne olduğunu bilmiyorsun.

Aşağılanmalardan ve gerçeklerle çarpışmalardan kaçınmak için yalan söylemeye başlarsınız.

Basit kararlar vermekte zorlanıyorsunuzdur.

Yeterince iyi olup olmadığını merak ediyorsundur.

Tüm bu semptomlar anksiyete bozuklukları, depresyon veya düşük benlik saygısı ile ortaya çıkabilse de, gaslighting'in farkı, sizi doğru bildiğinizi ikinci kez tahmin etmeye çalışmakla aktif olarak meşgul olan başka bir kişi veya grubun olmasıdır. Bu duyguları diğer insanlarla tipik olarak deneyimlemiyorsanız, ancak belirli bir kişiyle yaşıyorsanız, o zaman gaslighting kurbanı olabilirsiniz.

Bu psikolojik manipülasyonu uygulayan insanlardan duyabileceğiniz bazı yaygın ifadeler şunlardır:

  • Çok hassassın!
  • Biliyorsun, çünkü çok güvensizsin.
  • Deli gibi davranmayı bırak. Veya: Delice geliyorsun, bunu biliyorsun, değil mi?
  • Sen sadece paranoyaksın.
  • Beni yoldan çıkarmaya çalışmayı seviyorsun.
  • Sadece şaka yapıyordum!
  • Bunu sen uyduruyorsun.
  • Büyük bir sorun değil.
  • Bir şeyler hayal ediyorsunuz.
  • Aşırı tepki veriyorsun.
  • Sen her zaman çok dramatiksin.
  • Bu kadar sinirlenme.
  • Bu hiç olmadı.
  • Her şeyi net olarak hatırlamadığını biliyorsun.
  • Model yok. Veya: Orada olmayan bir model görüyorsunuz.
  • Sen histeriksin.
  • İşte yine başlıyorsun, çok nankörsün.
  • Kimse sana inanmıyor, neden yapayım?

Peki, böyle bir duruma maruz kalıyorsanız veya kalmamak için ne yapmalısınız?

Öncelikle yukarıdaki bir örneğimizde verdiğimiz gibi bir insanın sizin hayatınızı nasıl etkilediğini kendi kendinize sorgulayabilmeniz için öz farkındalığınızın ve özgüveninizin yüksek olması gerekir. Çünkü bu durumdan kurtulabilmeniz için ilk önce sorunun kaynağını bulmanız gerekir.

Kendi kendinize bir değerlendirme yapamıyorsanız ancak böyle bir durumla karşı karşıya kaldığınızda düşünüyorsanız bu durumda bir uzmanda yardım ve öneri alabilirsiniz.

Ancak unutmayın ki biriyle girdiğiniz her tartışma bir gaslighting içermez. Bunun ayrımını karşınızdaki kişinin ne kadar ileri gittiğinden ve yukarıdaki listeden sözleri ne kadar sık tekrar ettiğinden anlayabilirsiniz.

Unutmayın gerçekliğiniz başkalarının ellerinde olmamalı. Bu manipüle durumu ilerledikçe başka sorunlarada sebep olabilir.Her yeni tanıştığınız insanı sorgulamalısınız, bazen şüphe etmelisiniz. Duygularınızın farkında olmalı ve psikolojinizi, öz farkındalığınızı, öz güveninizi ve öz bilinciniz gibi konularda kendinizi eğitmelisiniz.


Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

1

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar