152 Share

Kök Hücre Tedavisi Nedir?

Furkan Altunsoybir yıl önce



Kök hücre nedir?

Kök hücreler uzun zaman dilimleri boyunca çoğalma ve kendilerini yenileyebilme yeteneğine sahip, henüz özelleşmemiş fakat vücuttaki diğer hücrelere farklılaşabilen, hasar görmüş dokuları yenileyebilen hücrelerdir.

Normalde kendileri çoğalmayan kas, kan veya sinir hücrelerinden farklı olarak kök hücreler çok sayıda çoğalabilme yeteneğine sahiptir. Kök hücrenin temel özelliklerinden biri ise bu hücrenin özelleşmiş olmaması ve bu sayede diğer hücrelere farklılaşabilmesidir. Bu özellikleri sayesinde bu hücreler kalp kası hücreleri, kan hücreleri ve sinir hücreleri gibi özelleşmiş hücrelere kaynaklık edebilirler. Hücreler nakil edildiklerinde alıcıda hasarlı dokuyu yenileyebilme özelliğine sahiptir.

Yumurta ile sperm birleştiğinde yani döllenme olduğunda oluşan hücre zigottur. Zigot tek başına tüm organizmayı meydana getirebilecek özellikte ve tüm hücrelere farklılaşma yeteneğine sahip olduğu için bu ilk embriyonik hücreye ‘totipotent hücre’ denir. Gelişmekte olan canlılarda totipotent hücreden söz etmek olanaksızdır. Zigotun 5-6 kez bölünmesi sonucunda blastosit meydana gelir. Bu iç hücre kitlesi daha az sayıda hücreye farklılaşabildiği için bunlara ‘pluripotent hücre’ denir. Tek başlarına bir organizmayı oluşturamazlar. Blastosit aşamasından sonra hücreler daha özel fonksiyonlara sahip olur ve yetişkin kök hücreleri oluştururlar. Bunlara ‘multipotent hücre’ denir. Multipotent kök hücrelerin bölünmesiyle oluşan ve sadece bir yöne farklılaşmaya programlanmış olan hücrelere ‘unipotent kök hücreler’ denir. Bu hücrelerin yenilenebilme özellikleri çok sınırlıdır. 

Kök hücreler vücutta tüm doku ve organların yapısını oluşturan hücrelerdir. Organizma içinde yer alan tüm hücrelere dönüşebilen ve ana hücre olarak tanımlanan kök hücreler, vücutta ihtiyaç duyulan her bölgede yer alır. Böylece hastalanan veya hasarlanan tüm doku ve organların yenilenmesinde rol oynar. İhtiyaç duyulan hücre tipine dönüşerek; hastalık, yaralanma ve diğer sebepler nedeniyle oluşan organ ve doku hasarı ya da kaybını onarır. Bölünebilen yapıları sayesinde, aynı türden kök hücrelerin oluşumunda da rol oynarken aynı zamanda kas ya da kan hücrelerine dönüşebilirler. Pek çok farklı türü bulunan kök hücreler, kişi henüz anne karnında iken gelişimin ilk basamaklarında önemli rol oynayarak, organ ve dokuların oluşumunu sağlar. Embriyonik kök hücre olarak tanımlanan bu hücrelerden farklı olarak insan vücudunda somatik kök hücreler yer alır. Dokuya özel ya da erişkin kök hücre olarak bilinen somatik kök hücrelerin yanı sıra İPS hücreleri olarak tanımlanan uyarılmış pluripotent kök hücreler de bulunur. Teknolojinin ve tıp biliminin gelişimi ile son zamanlarda yağ dokusundan ya da kemik iliğinden de alınabilen kök hücrelerin, bir başka kişiye nakli sayesinde pek çok farklı hastalık türü tedavi edilebilir. Hasta kişiye doğrudan damar yoluyla verilebileceği gibi hasarlı organa direkt olarak da nakledilebilen kök hücre, hasta vücuda girdiğinde çoğalarak organizmanın ihtiyaç duyduğu hücrelere dönüşerek, hastalık dokuyu ya da organı onarabilir.

Kök hücre tedavisi:

Önceden yalnızca kemik iliğinden alınan kök hücreler ile kök hücre tedavisi uygulanabilirken günümüzde vücut dolaşımında yer alan, yani periferik kandan ve kordon kanından da alınabilmektedir. Ayrıca son dönemde, yumurtadan (embriyonik kök hücre) ve yağ dokusundan da kök hücre elde edilebilmektedir.

Kalp, beyin ve sinir hastalıklarının yanı sıra kemik iliği tedavisi genel olarak aşağıda sıralanan durumlarda başvurulan bir yöntemdir.

  • Doğuştan gelen metabolizma ya da enzimatik sistemden kaynaklanan anormallikleri düzeltmek
  • Hastalıklı ya da hasarlanan kemik iliğini iyileştirmek
  • Bağışıklık sisteminde var olan baskılanmanın giderilmesi
  • Hasarlanan doku ve organların iyileştirilmesi

Yapılan bilimsel araştırmalar neticesinde Alzheimer, Parkinson gibi progresif hastalıkların yanı sıra omurilik yaralanmalarına ve beyin damar tıkanıklığına bağlı olarak gelişen inme gibi pek çok nörolojik hastalığın tedavisi amacıyla da kök hücre tedavisinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Kök hücre, beyin dokusunun içine verildiğinde yakın zamanda oluşan bazı hastalık ve zedelenmelerde, beyin içinde hasarlanan bölgeleri iyileştirme konusunda etkili olmasa da, sağlam olan beyin dokusu üzerindeki hücreleri harekete geçirerek, farklı bir şekilde iyileştirme sağladığı görülmüştür

Kullanıldığı hastalıklar

Kordon kanı kök hücrelerinin kullanıldığı hastalıkların bazıları aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

  1. Aplastik Anemi
  2. Talasemi
  3. Fankonik Anemi
  4. Orak Hücre Anemisi
  5. Akut Lösemi
  6. Kronik Lösemi
  7. Lenfoma
  8. Myeloblastik Sendrom
  9. Kronik Granülomatoz Hastalık
  10. Histiositik Hastalıklar
  11. Lökosit Adezyon Defekti
  12. Kombine İmmün Yetersizlik Hastalığı
  13. Wiskott Aldrich Sendromu
  14. Krabbe Hastalığı
  15. Hurler Sendromu
  16. Metakromatik Lökodistrofi
  17. Sanfilippo Sendromu
  18. Amyloidosis
  19. Refrakter Anemi

 

Kök hücre tedavisi nasıl yapılır?

Günümüzde kök hücre yaygın olarak, periferik kan, kemik iliği ve kordon kanından alınarak kullanılır. Kişinin kendisinden alınan kök hücrenin yine kendisinde yer alan hasarlı bölgeye nakledilmesine otolog nakil; diğer donörlerden alınan kök hücrenin, hastaya nakledilmesine ise allojenik nakil denir. Bazı durumlarda da haploidentik nakil olarak tanımlanan, kök hücrenin kişinin kendisinden alınamadığı ve uygun donör bulunamadığı zamanlarda yarı uyumlu donörden alınan kök hücre ile uygulanan tedavi yöntemi bulunur. Uygun kök hücrenin bulunmasının ardından, hastanın damar yolundan ya da hasarlı bölgenin direkt olarak üzerine enjekte edilir. Tedavinin başarı oranı, hastalığın türü, dönemi ve yaşanan komplikasyonlara göre değişiklik gösterir.

 

Kaynaklar:

 https://www.acibademhayat.com/kok-hucre-tedavisi-ile-ilgili-bilmeniz-gerekenler

https://www.medicalpark.com.tr/kok-hucre/hg-2120

https://www.fizikist.com/kok-hucre-tedavisi-ile-ilgili-etiksel-kaygilar/


Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

0

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar