473 Share

Gezegen Sağlığı Diyeti Nedir?

İrem KETENCİ2 ay önce



GEZEGEN SAĞLIĞI DİYETİ 


 Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’ne göre sürdürülebilir bir diyetin 4 önemli özelliği vardır. Bunlar; sağlıklı, uygun fiyatlı, çekici ve çevre dostu özellikleridir. İşte burada önemli olan nokta çevre dostu kısmı çünkü gezegen diyeti, sadece besinlerin insan sağlığı üzerindeki etkilerine bakmaz bunun yanında çevreye etkilerine de bakar.  

 EAT-Lancet Komisyonu 'gezegen sağlığı diyeti' olarak bilinen evrensel bir referans diyet önermiştir. Bu diyetin temel amacı iklim değişikliği ve diğer dünya sistemi süreçleriyle ilgili gezegen sınırlarını aşmadan sağlığı optimize etmektir. 

 


 Gezegen sağlığı diyetinin yönergeleri esnek tutulmuştur. Örneğin; sebze grubunun önerilen tüketim miktarı esnek tutulmuştur çünkü her kültürün tüketim alışkanlıkları birbirinden farklıdır. 

 


 Gezegen Diyeti, vegan veya vejeteryan bir beslenmeden bahsetmiyor ancak temeli, topraktan üretilen besin maddelerinden oluşuyor. Günde 300 g sebze ve 200 g meyve önerilen bu beslenme düzeninde, protein ihtiyacının da önemli bir bölümünün baklagiller gibi gıdalardan temin edilmesi önerilmekte. Tahıllar günde 250 grama kadar tüketilmesi önerilen besin maddelerinden. Yağ için önerilenler zeytinyağı ve kanola yağı gibi bitkisel yağlar (40 g/gün). Diğer yandan işlenmemiş olması koşulu ile günde 10 g kadar doymuş yağ (tereyağ gibi) da önerilmekte. Hayvansal gıdalar hem kişisel sağlık açısından hem de üretim/tüketim dengesindeki problemler açısından kısıtlanmış durumda. Öyle ki haftada sadece 100 g kırmızı et ve 200 g beyaz etin önerildiği bu beslenme düzeninde yumurtanın, protein kaynağı olarak önemi büyük. Beyaz et denince özellikle balıkçılığın önemsendiğini de vurgulamadan geçmemek lazım.   


 


 Tahminlere göre 151 ülke gezegen sağlığı diyetini benimsediğinde sera gazı emisyonu ortalama %23 oranında azalacağı ön görülüyor.   

 


 Kişisel diyetimize bu şekilde yansıyan bu diyetin değer verdiği en önemli konulardan birisi de atıkların azaltılması.   

 


 Yapılan araştırmalarda 36 ülkede görülen yüksek bodurluk ve çocuk ölüm oranları genel olarak yetersiz bir diyeti yansıtmaktadır. Gezegen sağlığı diyeti ile bu durum da belirgin şekilde düzelecektir. Aynı şekilde dünya nüfusunun üçte ikisine hakim olan yüksek obezite ve aşırı kilo problemini önlemek için sürdürülebilir sağlıklı bir diyet modeli ortaya koymaktadır. 

 


 Dünyada her bir öğünde israf edilen besin maddeleri ile Afrika Kıtası’nın tamamının yaklaşık 2 öğünlük yemek ihtiyacının karşılanabildiği belirtilmekte. Bununla birlikte tarımsal ve özellikle de hayvansal kaynaklı besin üretiminin dünyaya getirdiği karbon ayak izi yükü, israfın azaltılması ile hafifletilebilmekte. 



 


 Fakat gezegen sağlığı diyetinin uygulanabilmesi için dünyada birtakım değişiklikler gerekmektedir. Bunlardan bazıları; tarımsal alan ihtiyacı artacaktır, sağlıklı besinlerin daha ucuz, ulaşılabilir olması için üreticiden tüketiciye taze besin sağlayan bir gıda zinciri kurulmalıdır. Tüm bunlar sağlandığında kişi başına yeterli ve dengeli tüketim sağlanmış olacak hem de gezegene verilen zarar, gıda israfları en aza indirgenmiş olacaktır.   


 Araştırmacılar bu diyetin nasıl yaygınlaştırılabileceğiyle ilgili olarak beş basamaklı bir öneri sunuyorlar:  

  1. Devlet desteği 
  2. Çiftçilere destek 
  3. Besine erişebilme 
  4. Besin atığı 
  5. Bilinçli tarımcılık 

  


KAYNAKLAR 

The Lancet Dergisi 

 


 


  


Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

1

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar