116 Share

Devşirme Sistemi Nedir?

Furkan Altunsoybir yıl önce



Rumeli’de toprakları genişlemeye başlayan Osmanlı Devleti, daha fazla askere ihtiyaç duydu. Özellikle Batı yönünde ilerleyen fetihlerin devamı için Anadolu’nun Türk ve Müslüman unsurlarının yanında, hem Osmanlı saltanatın koruyacak hem de daima silah altında bulunacak bir asker ocağının kurulmasına karar verildi. Bu amaçla savaşlarda elde edilen erkek esirlerin beşte biri(pencik) ile Hristiyan tebaasından devşirme sistemiyle oluşturulan yeni bir ordu kuruldu. 1. Murat Döneminde, Kazasker Çandarlı Halil Paşa’nın tavsiyesi ile kurulan kapıkulu askerleri, piyadeler ve süvariler şeklinde iki kısma ayrılırdı.

Acemi Ocağı:

Yeniçeri ocağında asker yetiştirmek ilk olarak Gelibolu’da kuruldu. Acemi ocağına iki şekilde asker alınırdı. Bunlardan biri savaşlarda esir edilen, genelde on sekiz yaşından küçük, ruhen ve bedenen sağlıklı gençlerin beşte birinin(pencik) vergi karşılığı devlet hizmetine alınması şeklinde oluşturulan ”pencik sistemi”, diğeri ise “devşirme sistemi”dir.

Pencik Sitemi:

Rumeli’de Edirne’nin fethinden sonra, Selanik doğrultusunda ilerleyen Evrenos Gazi ve Hacı İlbeyi gibi komutanların Via Egnetia(Via Eynatiya) üzerinde yaptıkları fetihler sonrasında savaş esirlerinde büyük artış olur. Bu sırada Karaman’dan Bursa’ya gelen Karamanlı molla Kara Rüstem, Sultan 1. Murat’ın Kadıaskeri Çandarlı Halil’le bu konuyu istişare eder(O tarihlerde kadıasker, padişahın siyasi ve adli müşaviridir; bugünkü tabilerle hem başvekil hem adliye vekilidir). Bu tarihi buluşma, en eski kaynaklarımızda şöyle nakledilir:

Molla Rüstem Kara Halil’e:

-Akıncı gazilerin aldıkları esirlerden beşte biri Tanrı buyruğunda padişahındır, niçin almıyorsunuz? Der.

Kara Halil’de bu teklifi Sultan Murat’a arz eder, o da:

-Tanrı buyruğu ne ise onu yapın! Der.

Bunun üzerine akıncı gazilerin elindeki her beş esirden birinin, padişah adına alınmasına karar verilir. Alınacak esiri seçme hakkı padişaha aittir. Esir başına 125 akçe kıymet biçilir; elinde beş esiri olmayan esir başına 2 akçe verir. Tanrı gereği buyruğu gereğince alınan bu vergiye “beşte bir” manasında “pencik resmi” adı verilir.

Böylece devlet elinde toplanan çok sayıda oğlandan, sultan kapısına yeni bir asker, yeniçeri (yeni asker) yapma fikri oluşur. Oğlanlar Bursa civarında Türk köylerine gönderilir; Türkçe öğrenip İslamlaşmaları sağlanır. Sonra bunlar, bir kışlada toplanıp Sultan’ın emrinde bir “yoldaş” ordu, yeniçeri ordusunu oluştururlar.

Pencik, Farsçada 1/5 anlamına gelir. Pencik kanununa göre Osmanlı devletinin fethettiği bölgelerden alınan esirlerin 1/5’i padişahın olurdu. Devlet, esir başına 125 akçe paha biçerdi. Devletin pencik kanunuyla komutan ve gazilerden topladığı köle başına düşen 25 akçe vergiye ise “pencik resmi” denirdi. Pencik resmi adı altında toplanan esirlerden önce erkek olanları ayrılırdı. Sonra fiziksel durumlarına göre herhangi bir sakatlığı olmayan ve ileride Yeniçeri olması hedeflenenler “pencik oğlanı” olarak altı sınıfa alınırdı. Pencik oğlanı seçilmeyen esirler köle olarak kalır, kul statüsüne yükselemezlerdi.

Devşirme Kanunu:

*8 yaş altı ve 20 yaş üstü devşirilemez.

*Padişah ve yeniçeri ağasının ihtiyaç belirtmesi halinde padişahın fermanı ile devşirme yapılabilir; fermanda hangi bölgeden kaç devşirme alınacağı kesin olarak belirtilir; devşirilen çocukların devşirildiği saat ve bölge not alınır.

*Bölgenin papazlarında vaftiz defterleri toplanır; tellalar ilan edilen saatte belirtilen yere devşirme adaylarını getirir.

*Bir bölgede en fazla 40 haneden birinden bir devşirme alınır; ailenin tek oğlu veya dul kadının oğlu alınamaz

*Evliler ve Müslümanlar devşirilemez

Acemi Ocağına asker alınmasının diğer bir yolu da devşirme sistemidir. Rumeli’de yapılan fetihler yeni asker ihtiyacına yol açtı ve bu da “devşirme sistemini” beraberinde getirdi. Genelde Rumeli’de Hristiyan tebaadan yapılan bu uygulamada öncelikle gönüllü olarak devşirilmek istenenlerin çocukları alınırdı. Tek erkek çocuğu olan ailelerden devşirme yapılmazdı. Devşirme olarak alınan çocuğun köyü, kazası, sancağı, baba ve anasının isimleri, doğum tarihi, eşkali bir deftere yazılırdı. En az üç, en fazla sekiz sene eğitilen çocuklar Acemi Ocağına gönderilirdi.  Acemi Ocağında dini, ilmi ve askeri eğitimden geçirilen devşirmeler, “çıkma” veya “kapıya çıkma” adıyla Yeniçeri Ocağına alınırlardı.

Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

0

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar