103 Share

Düyanın Manyetik Alanı Nedir

Furkan Altunsoybir yıl önce



Dünya'nın Manyetik Alanı nedir?

Onu göremezsiniz, ancak Dünya'nın çevresinde görünmez bir kuvvet alanı vardır.  Dünya'yı çevreleyen devasa bir manyetik alan ve gezegeni ve tüm hayatı uzay radyasyonundan koruyan bir kuvvet alanı gibi davranıyor. 

Bu Manyetik Alan Nasıl Oluşur?

Yaşadığımız yerin yaklaşık 3.200 kilometre kadar altında, dünyanın eriyik çekirdeğinde olan bitenler, biz farkında olmasak da, hayatımızın her gününe tesir ediyor. Burada; yaklaşık 5.700°C'deki, çoğunlukla sıvı demirden oluşan ve ayın hacminin üçte ikisine yakın büyüklüğe sahip olan devasa okyanus, görünmez bir kuvvetin oluşumunun sorumlusu: Dünyanın manyetik alanı. Jeodinamoyu göz önünde bulunduran kurama göre; sıvı demirin hareketi sonucu bir elektrik akımı oluşur ve bu akım manyetik alanların oluşumuna sebebiyet verir. Yüklü metal parçacıklar manyetik alanlardan geçerek devamlı ve döngüsel bir elektrik akımı yaratır. Çekirdekteki sıvı metalin daimi hareketine bağlı olarak bir miktar manyetik alan oluşur ve bu alan çekirdekte yeni akımlar oluşturur. Bu akımlar ise daha fazla manyetik alana sebep olarak geri beslemeli bir döngü yaratır.

Dünya'nın çekirdeğinde oluşan manyetizma, şematik olarak, Güney Kutbu yakınlarında Dünya'dan çıkar ve gezegeninin etrafını dolaşarak Kuzey Kutbu yakınlarından tekrar çekirdeğe döner. Coğrafik ve manyetik kutuplar yakın olsa da aynı yerde değildir. Ayrıca manyetik kutuplar, Dünya'nın manyetik alanındaki değişimle birlikte yer değiştirirler. Verilere göre manyetik kutuplar, yirminci yüzyılın başlarında yılda 9 km yer değiştirirken son yıllarda artan ivmesiyle yer değişimini yılda yaklaşık 41 km'ye çıkarmış bulunuyor.

Manyetik Alan Ne İşe Yarar?

Manyetik alan Dünya'nın koruyucu güç tabakasıdır. Aynı kapalı bir alanın sağladığı koruyuculuk gibi, manyetik alan da Dünya'yı uzaydaki olumsuz hava koşulları ve radyasyondan korur. Galaksiler boyu esebilen radyasyon rüzgârlarının çoğu yıldız patlamalarından yayılan ve Dünya'ya zarar verebilecek parçacıklardan oluşur. Kaldı ki bunun için çok uzağa gitmemize gerek yoktur; hali hazırda koca bir termonükleer fırın olan Güneş de patlamalar esnasında yüksek miktarda tehlikeli madde salınımına yol açar. Her birkaç saatte bir Dünya, Güneş'in çok sayıda yüklü parçacık püskürtmesiyle oluşan rüzgârlara maruz kalır. Bu olaya güneş rüzgârları (solar wind) da denir. Manyetizma sayesinde yüklü parçacıklardan oluşan rüzgârların etkinliği bastırılır; bu parçacıkların, Dünya'ya zarar vermeden, Dünya'nın çevresinden akması sağlanır. Bu akış esnasında oluşan enerji, Kuzey ve Güney Işıkları (Aurora borealis) olarak belirli zamanlarda Dünya'da gözlemlenebilir hale gelir. Bilim adamları, Dünya'nın manyetik alanının, Dünya'nın derinliklerindeki sıvı dış çekirdeğinden akan elektrik akımları tarafından üretildiğini düşünüyorlar. Sıvı metal olmasına rağmen, konveksiyon adı verilen bir süreç boyunca hareket eder. Ve çekirdekteki metal hareketleri akımları ve manyetik alanı kurar.

Dünya'nın manyetik alanı gezegeni uzay radyasyonundan korur. Ayrıca akıllı telefonlardan uydulara kadar her şeyi yönlendiren navigasyon sistemlerini de yönlendirir. En büyük sorunlardan biri, Güneş'in güneş rüzgârıdır. Bunlar, sürekli bir rüzgâr gibi Güneş'ten püskürtülen yüksek yüklü parçacıklar. Dünyanın manyetosferi, güneş rüzgârını gezegenin etrafına yönlendirir, böylece bizi etkilemez. Manyetik alan olmasaydı, güneş rüzgârı atmosferi yok ederdi - muhtemelen Mars'a olan buydu. Güneş ayrıca koronal kitle enjeksiyonlarında muazzam miktarda enerji ve malzeme salar. Bu CME'ler uzaya bir radyoaktif parçacık dolu gönderir. Bir kez daha, Dünya'nın manyetik alanı bizi korur, parçacıkları gezegenden uzaklaştırır.

 

Manyetik Alan Değişiyor mu ve Giderek Güçsüzleşiyor mu?

İlerleyen araştırmalar, ortalama her 200 bin yılda bir Dünya'nın manyetik alanının ani ve 180 derecelik bir değişime uğradığını gösterdi. Verilere göre son değişimi ise 780 bin yıl önce olmuştu. Dünya'nın manyetik alanının simüle edilmesiyle manyetik alandaki değişim bilgisayar ortamında da gözlemlenebilir hale geldi. Asıl dikkati çeken nokta ise yer değişiminden önce kutuplarda görülen manyetik zayıflamaydı. Bazı bilim adamları tarafından kabul görmemiş bir teori de olsa bulgular, Dünya'nın yeni bir manyetik taklaya doğru hızla ilerliyor olabileceği çıkarımını destekliyor. Manyetik alan şiddetindeki azalmanın kaç yıl daha süreceği öngörülemese de daha fazla kozmik ışınımın manyetik alanı aşarak yeryüzündeki radyasyon seviyesini artıracağı tahmin ediliyor. Henüz, manyetik alan kozmik radyasyonu yaşamın sık rastlanmadığı kuzey ve güney uçlara yönlendirerek devinimi sağlayabiliyor. Fakat zayıflama çok daha farklı kutupsal yapılaşmalara neden olabilecek ki bu durum en azından kozmik radyasyona maruz kalacak bölgeleri farklılaştırabilecek. Manyetik alan zayıflamasının ardından manyetik gücünü kaybederek atmosferinin yapısını büyük ölçüde kaybeden Mars'ın aksine, Dünya'nın zayıflamadan sonra da manyetik takla sonucu kendisini toparlayabileceği fakat bu süreçte atmosferinin savunmasızlığından kaynaklı radyasyon artışının insanlığı etkileyeceği düşünülüyor.

Kaynak:

https://www.bilim.org/dunyanin-manyetik-alani/

Bu Blog İçin Durumunu Belirt

Love

0

Cool

0

Geeky

0

Lol

0

Meh

0

Omg

0

Thnk

0

Angry

0

Yorumda isminiz görünsün mü ?

Benzer Bloglar